Tóm tắt
Quy chế sử dụng AI trong doanh nghiệp gắn với nghĩa vụ tự đánh giá và lưu giữ hồ sơ kể từ khi Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực. Bài viết hướng dẫn xác định vai trò của doanh nghiệp, tám nội dung tối thiểu của quy chế và cơ chế rà soát định kỳ.
Nghĩa vụ trước khi triển khai phụ thuộc vai trò của doanh nghiệp và mức độ rủi ro của hệ thống. Theo Điều 13 Luật Trí tuệ nhân tạo, hệ thống có rủi ro cao phải được đánh giá sự phù hợp trước khi đưa vào sử dụng; hệ thống thuộc danh mục phải chứng nhận sự phù hợp phải được đánh giá bởi tổ chức đã được đăng ký hoặc thừa nhận theo quy định. Quy chế nội bộ cần thể hiện việc phân loại rủi ro, kiểm soát sử dụng và lưu giữ hồ sơ tương ứng.
Xác định vai trò của doanh nghiệp
Luật phân định các vai trò gồm nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai, bên nhập khẩu, bên phân phối, người sử dụng và người bị ảnh hưởng. Nghĩa vụ khác nhau theo vai trò.
Phần lớn doanh nghiệp sử dụng công cụ sẵn có thuộc vai trò bên triển khai hoặc người sử dụng. Doanh nghiệp tự xây dựng giải pháp hoặc cung cấp cho khách hàng có vai trò nặng hơn.
Đây là bước đầu tiên và quyết định toàn bộ phần sau của quy chế.
Tám nội dung tối thiểu
Phạm vi áp dụng. Áp dụng với ai, với hệ thống nào.
Danh mục công cụ được phép sử dụng. Cụ thể theo tên, không nêu nguyên tắc chung.
Danh mục dữ liệu không được đưa vào công cụ bên ngoài. Viết bằng ví dụ cụ thể.
Danh mục việc không được giao cho công cụ. Các quyết định có hệ quả pháp lý, các kết luận về nghiệp vụ có nhiều cách hiểu.
Quy tắc kiểm chứng. Ai kiểm tra kết quả, kiểm tra nội dung gì, trước khi sử dụng vào việc gì.
Phân công trách nhiệm. Ai chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng, ai là đầu mối quản lý việc sử dụng.
Cơ chế đánh giá rủi ro và lưu hồ sơ. Theo yêu cầu của Luật.
Xử lý khi có sự cố. Dữ liệu bị lộ, kết quả sai gây hậu quả, phát hiện vi phạm quy chế.
Lưu ý về mốc chuyển tiếp
Theo khoản 1 Điều 35, đối với hệ thống đã hoạt động trước ngày 01/3/2026, nhà cung cấp và bên triển khai phải hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ trong 18 tháng đối với hệ thống trong lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính (mốc 01/9/2027), hoặc 12 tháng đối với các hệ thống khác (mốc 01/3/2027).
Doanh nghiệp đã triển khai công cụ từ trước cần xác định lĩnh vực của từng hệ thống và hoàn tất nghĩa vụ trước thời hạn chuyển tiếp tương ứng.
Rà soát định kỳ thay vì ban hành một lần
Khác với nhiều quy chế nội bộ khác, quy chế này không thể ban hành một lần rồi để yên. Công cụ thay đổi nhanh, cách nhân sự sử dụng thay đổi theo, và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật tiếp tục được ban hành.
Nhịp rà soát hợp lý là sáu tháng một lần, với ba nội dung: danh mục công cụ được phép có còn phù hợp không; có công cụ nào đang được dùng ngoài danh mục không; và có quy định mới nào ảnh hưởng tới nghĩa vụ của doanh nghiệp không. Việc rà soát nên được ghi thành biên bản, vì đây là một phần của hồ sơ chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện nghĩa vụ quản lý theo quy định.
Ứng dụng thực tiễn
Điểm xuất phát là xác định vai trò của doanh nghiệp theo Luật, vì điều này quyết định khối lượng nghĩa vụ. Khảo sát hiện trạng sử dụng công cụ trong nội bộ trước khi soạn quy chế, để quy chế phản ánh thực tế. Ban hành quy chế gọn, không quá vài trang, với các danh mục cụ thể thay vì nguyên tắc chung. Lưu hồ sơ về đánh giá mức độ an toàn và sự phù hợp theo nghĩa vụ áp dụng. Đặt lịch rà soát trước thời hạn chuyển tiếp áp dụng cho từng hệ thống đã triển khai từ trước.
Căn cứ pháp lý: Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, Điều 35; Nghị định 142/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/5/2026; Thông tư 05/2026/TT-BKHCN.
Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

