Bỏ qua đến nội dung chính
ACC – Asia Consulting & Technology

Thuế xuất nhập khẩu

Mặt hàng chịu thuế xuất khẩu và căn cứ tính

Thuế xuất khẩu áp dụng với một số nhóm hàng như tài nguyên, khoáng sản. Cách xác định mặt hàng chịu thuế, căn cứ tính và điểm hay bỏ sót.

Biên soạn: ACC, Ban biên tập · Cập nhật · 4 phút đọc

Tóm tắt

Phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam không chịu thuế xuất khẩu, nhưng một số nhóm hàng thuộc diện chịu thuế với mức đáng kể. Bài viết trình bày cách xác định, căn cứ tính và những điểm doanh nghiệp hay bỏ sót.

Do đa số hàng xuất khẩu được áp thuế suất bằng không, nhiều doanh nghiệp mặc định xuất khẩu là không phải nộp thuế. Giả định này đúng với phần lớn trường hợp nhưng sai với một số nhóm hàng như tài nguyên, khoáng sản. Khi sai, khoản truy thu thường lớn vì nó lặp lại qua nhiều lô.

Nhóm hàng chịu thuế xuất khẩu

Thuế xuất khẩu chủ yếu áp dụng với các nhóm hàng mà nhà nước hạn chế xuất khẩu dưới dạng thô, điển hình là tài nguyên khoáng sản, một số loại nguyên liệu chưa qua chế biến sâu, và một số nhóm hàng đặc thù khác theo biểu thuế.

Việc xác định phải dựa trên mã số hàng hóa và biểu thuế xuất khẩu đang có hiệu lực, không dựa trên tên gọi hay cảm nhận về tính chất hàng hóa. Hai mặt hàng cùng tên nhưng khác mức độ chế biến có thể thuộc hai mã khác nhau, một chịu thuế và một không.

Căn cứ tính thuế xuất khẩu

Trị giá hải quan đối với hàng xuất khẩu được xác định trên cơ sở giá bán của hàng hóa tính đến cửa khẩu xuất, căn cứ hợp đồng, hóa đơn thương mại và các chứng từ liên quan phù hợp với hàng thực xuất khẩu.

Điểm cần chú ý: giá tính đến cửa khẩu xuất, không bao gồm chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế. Doanh nghiệp bán theo điều kiện giao hàng tại cảng đến cần tách phần chi phí sau cửa khẩu xuất ra khỏi trị giá tính thuế, và phải có chứng từ chứng minh.

Trường hợp không xác định được trị giá theo hợp đồng

Khi không xác định được trị giá hải quan theo giá bán trên hợp đồng, cơ sở là trị giá của hàng hóa xuất khẩu giống hệt, tương tự trong cơ sở dữ liệu tại thời điểm gần nhất so với ngày đăng ký tờ khai. Khi có từ hai trị giá trở lên, áp dụng trị giá thấp nhất.

Ba điểm hay bỏ sót

Hàng xuất khẩu từ nguyên liệu nhập khẩu. Một số trường hợp có chính sách riêng về thuế xuất khẩu đối với sản phẩm chế biến từ tài nguyên khoáng sản.

Hàng xuất khẩu tại chỗ. Dù hàng không rời lãnh thổ, đây vẫn là hàng xuất khẩu và nghĩa vụ thuế xác định theo loại hình tương ứng.

Hàng xuất khẩu để gia công ở nước ngoài rồi nhập lại. Cần xử lý đúng theo loại hình tạm xuất tái nhập thay vì khai xuất khẩu thông thường.

Khi mức độ chế biến quyết định nghĩa vụ

Với nhóm hàng tài nguyên, khoáng sản và nguyên liệu, ranh giới giữa chịu thuế và không chịu thuế thường nằm ở mức độ chế biến. Cùng một loại nguyên liệu, dạng thô có thể chịu thuế xuất khẩu trong khi dạng đã qua chế biến sâu thì không, hoặc chịu mức thấp hơn. Đây vừa là rủi ro vừa là cơ hội. Rủi ro ở chỗ doanh nghiệp thay đổi quy trình chế biến mà không tra lại mã số và biểu thuế. Cơ hội ở chỗ việc đầu tư thêm một công đoạn chế biến đôi khi vừa tăng giá bán vừa giảm nghĩa vụ thuế xuất khẩu, và phép tính này nên được thực hiện bằng số liệu cụ thể trước khi quyết định đầu tư. Trong cả hai trường hợp, việc cần làm là tra lại mã số hàng hóa mỗi khi quy trình sản xuất thay đổi, thay vì giả định mã cũ vẫn đúng.

Ứng dụng thực tiễn

Biểu thuế xuất khẩu cần được tra theo mã số hàng hóa cho từng mặt hàng, kể cả khi tin rằng mặt hàng không chịu thuế, và kết quả tra cứu được lưu vào hồ sơ mã hàng. Với hàng bán theo điều kiện giao tại cảng đến, tách bạch chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế trên hóa đơn hoặc trong chứng từ kèm theo. Kiểm tra lại mã số khi mức độ chế biến của sản phẩm thay đổi. Và với doanh nghiệp xuất khẩu nguyên liệu thô hoặc sơ chế, đưa khoản thuế xuất khẩu vào bảng tính giá thành trước khi báo giá.

Căn cứ pháp lý: Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13; Nghị định 134/2016/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP; Thông tư 39/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 60/2019/TT-BTC; Thông tư 86/2026/TT-BTC.

Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

Bài viết khác

Nhận bản xem trước miễn phí