Bỏ qua đến nội dung chính
ACC – Asia Consulting & Technology

Quy trình và tự động hóa

Văn phòng không giấy: những chứng từ vẫn phải giữ bản gốc

Văn phòng không giấy hoàn toàn thường không khả thi. Phân loại tài liệu vẫn phải giữ bản gốc và mục tiêu số hóa thực tế cho doanh nghiệp.

Biên soạn: ACC, Ban biên tập · Cập nhật · 4 phút đọc

Tóm tắt

Văn phòng không giấy hoàn toàn thường không khả thi vì một số tài liệu vẫn phải giữ bản gốc theo quy định. Bài viết phân loại tài liệu thành bốn nhóm, đề xuất lộ trình giảm giấy hợp lý, lưu ý về thời hạn lưu trữ và cách tổ chức lưu trữ điện tử.

Mục tiêu nên đặt là giảm giấy ở mức tối đa trong khuôn khổ pháp luật cho phép, không phải xóa bỏ hoàn toàn. Đặt mục tiêu sai dẫn tới hoặc thất vọng, hoặc vi phạm quy định về lưu trữ. Phân loại tài liệu là bước đầu tiên để đặt mục tiêu thực tế.

Bốn nhóm tài liệu

Nhóm đã có cơ sở để tồn tại hoàn toàn dưới dạng điện tử. Hóa đơn điện tử, chứng từ khấu trừ điện tử, biên lai điện tử, các chứng từ điện tử theo quy định.

Nhóm nội bộ do doanh nghiệp tự lập và lưu. Phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập xuất kho, đề nghị thanh toán, bảng chấm công. Có thể chuyển điện tử với điều kiện hệ thống bảo đảm phân quyền và dấu vết chỉnh sửa.

Nhóm phụ thuộc bên thứ ba. Chứng từ ngân hàng, chứng từ hải quan, hợp đồng với đối tác chưa dùng chữ ký số.

Nhóm phải giữ bản gốc. Tài liệu mà cơ quan quản lý có thể yêu cầu xuất trình bản chính, và tài liệu có giá trị pháp lý đặc biệt như giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy tờ về đăng ký doanh nghiệp.

Lộ trình giảm giấy hợp lý

Chuyển nhóm một trước, vì rủi ro thấp nhất và lợi ích rõ nhất. Sau đó tới nhóm hai, với điều kiện hệ thống đáp ứng. Nhóm ba chuyển dần theo mức độ sẵn sàng của đối tác. Nhóm bốn giữ nguyên, chỉ số hóa để tra cứu.

Thời hạn lưu trữ không thay đổi

Việc chuyển sang điện tử không làm thay đổi thời hạn lưu trữ. Khoản 5 Điều 41 Luật Kế toán quy định ba mức: ít nhất 5 năm, ít nhất 10 năm, và lưu trữ vĩnh viễn, tùy loại tài liệu.

Doanh nghiệp lưu trữ điện tử phải bảo đảm dữ liệu toàn vẹn, truy cập được và kết xuất được trong suốt thời hạn đó, thường dài hơn hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ.

Tổ chức lưu trữ điện tử

Lợi ích thực tế

Lợi ích lớn nhất không phải tiết kiệm giấy mà là thời gian tìm kiếm khi có yêu cầu kiểm tra, và diện tích kho lưu trữ. Với doanh nghiệp có khối lượng chứng từ lớn, hai khoản này đáng kể.

Tổ chức lưu trữ điện tử

Chuyển sang điện tử không tự động giải quyết vấn đề tìm kiếm. Một kho tệp điện tử không có cấu trúc còn khó tìm hơn một kho hồ sơ giấy được sắp xếp tốt.

Ba nguyên tắc tổ chức: cấu trúc thư mục theo nghiệp vụ và theo năm, không theo người; quy tắc đặt tên tệp thống nhất, có mã và ngày; và quyền truy cập theo vai trò.

Quy tắc đặt tên nên được ban hành thành văn bản và áp dụng từ đầu, vì việc đổi tên hàng nghìn tệp về sau là công việc không ai muốn làm.

Giai đoạn chạy song song

Trong giai đoạn chuyển đổi, doanh nghiệp vừa lưu giấy vừa lưu điện tử. Giai đoạn này cần có thời hạn rõ ràng, nếu không nó kéo dài vô hạn và doanh nghiệp gánh cả hai chi phí.

Cách làm thực tế là chuyển từng nhóm tài liệu, mỗi nhóm chạy song song hai kỳ rồi ngừng lưu giấy. Trước khi ngừng, cần kiểm tra thực tế khả năng tìm và kết xuất tài liệu điện tử của nhóm đó, bằng cách thử tìm ngẫu nhiên vài tài liệu cũ.

Ứng dụng thực tiễn

Toàn bộ tài liệu cần được phân loại theo bốn nhóm, và lộ trình được đặt theo từng nhóm. Ghi rõ trong quy chế nội bộ nhóm nào vẫn phải lưu bản gốc, để người mới không tự suy đoán. Chạy song song ít nhất hai kỳ trước khi ngừng lưu giấy một nhóm. Kiểm tra hệ thống đáp ứng yêu cầu về phân quyền và dấu vết trước khi chuyển nhóm hai. Và tải dữ liệu về lưu trữ riêng định kỳ, không phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp dịch vụ.

Căn cứ pháp lý: Luật Kế toán số 88/2015/QH13, khoản 5 Điều 41; Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15; Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

Bài viết khác

Nhận bản xem trước miễn phí