Tóm tắt
Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm hai nhóm khác nhau: thuế suất phân tầng theo doanh thu và chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Bài viết phân biệt hai nhóm, làm rõ điều kiện áp dụng, ba nhầm lẫn thường gặp và nghĩa vụ chứng minh khi hưởng ưu đãi.
Hai nhóm ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ thường bị gộp làm một trong các bài viết phổ thông. Hệ quả là doanh nghiệp tưởng mình được hưởng nhưng thực tế không đáp ứng điều kiện. Phân biệt đúng hai nhóm giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
Nhóm thứ nhất: thuế suất theo quy mô doanh thu
Đây là ưu đãi áp dụng theo quy mô, không cần đăng ký, không cần thuộc ngành nghề đặc thù. Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%; doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%.
Căn cứ xác định là tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề. Doanh nghiệp vượt mốc trong năm nay sẽ áp dụng mức thuế suất tương ứng cho năm sau.
Nhóm thứ hai: chính sách cho khởi nghiệp sáng tạo
Đây là nhóm có điều kiện chặt hơn. Theo Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15, thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo.
Nghị quyết cũng miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần và quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là chính sách có ý nghĩa lớn với nhà đầu tư và với việc thiết kế cơ cấu sở hữu.
Ba nhầm lẫn thường gặp
Cho rằng mọi doanh nghiệp mới thành lập đều là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là khái niệm có tiêu chí xác định riêng, không đồng nghĩa với doanh nghiệp mới hoặc doanh nghiệp công nghệ.
Cho rằng ưu đãi áp dụng cho toàn bộ thu nhập. Chính sách miễn, giảm gắn với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, không phải mọi nguồn thu.
Cho rằng ưu đãi tự động áp dụng. Việc xác định thời gian miễn, giảm thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, nên doanh nghiệp cần đối chiếu điều kiện và chuẩn bị hồ sơ tương ứng.
Ưu đãi và nghĩa vụ chứng minh
Điểm chung của mọi chính sách ưu đãi là doanh nghiệp phải chứng minh mình đủ điều kiện, không phải cơ quan thuế phải chứng minh ngược lại. Vì vậy việc hưởng ưu đãi luôn đi kèm nghĩa vụ về hồ sơ: tài liệu xác định tư cách, số liệu tách bạch giữa hoạt động được ưu đãi và hoạt động khác, và các chứng từ chứng minh điều kiện được duy trì trong suốt thời gian hưởng. Doanh nghiệp hưởng ưu đãi nhưng không tách bạch được số liệu thường phải hoàn trả toàn bộ phần đã hưởng khi bị kiểm tra.
Ứng dụng thực tiễn
Doanh nghiệp cần xác định trước mình thuộc nhóm ưu đãi nào, vì cách chuẩn bị hồ sơ hoàn toàn khác nhau. Với nhóm thứ nhất, việc cần làm chỉ là theo dõi doanh thu và áp đúng mức thuế suất. Với nhóm thứ hai, cần đối chiếu tiêu chí xác định doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tách bạch doanh thu và chi phí của hoạt động được ưu đãi với hoạt động khác ngay từ khi hạch toán, và chuẩn bị hồ sơ chứng minh. Nếu đang cân nhắc cơ cấu sở hữu hoặc kế hoạch gọi vốn, nên xem xét chính sách miễn thuế với thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp trước khi ký kết.
Căn cứ pháp lý: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Điều 10; Nghị quyết 198/2025/QH15, Điều 10; Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

