Tóm tắt
Thủ tục thành lập doanh nghiệp đã thay đổi từ ngày 01/7/2025 theo Luật số 76/2025/QH15, trong đó có nghĩa vụ kê khai chủ sở hữu hưởng lợi. Bài viết trình bày khung pháp lý, hồ sơ cần chuẩn bị, trình tự đăng ký và các việc phải làm ngay sau khi được cấp giấy chứng nhận.
Thủ tục đăng ký doanh nghiệp đã đơn giản hơn nhiều so với trước. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025 có thêm nghĩa vụ kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi mà người thành lập cần chuẩn bị. Sau khi được cấp giấy chứng nhận, doanh nghiệp còn một chuỗi việc phải làm ngay trong tháng đầu.
Khung pháp lý hiện hành
Hoạt động đăng ký doanh nghiệp thực hiện theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, cùng Nghị định 168/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết, cũng có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Chuẩn bị trước khi nộp hồ sơ
Năm nội dung cần quyết định: loại hình doanh nghiệp; tên doanh nghiệp, kiểm tra không trùng và không gây nhầm lẫn; địa chỉ trụ sở chính; ngành nghề kinh doanh, kiểm tra ngành nghề có điều kiện; và vốn điều lệ cùng tỷ lệ góp vốn của từng thành viên.
Thêm một nội dung mới: xác định chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, nếu có.
Kê khai chủ sở hữu hưởng lợi
Về chủ sở hữu hưởng lợi
Luật sửa đổi lần đầu đưa khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp có tư cách pháp nhân vào pháp luật doanh nghiệp, hiểu là cá nhân có quyền sở hữu trên thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối đối với doanh nghiệp.
Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp phải có danh sách chủ sở hữu hưởng lợi nếu có. Doanh nghiệp còn có nghĩa vụ thu thập, cập nhật và lưu giữ thông tin này, đồng thời phối hợp với cơ quan nhà nước khi được yêu cầu xác định.
Thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi phải được lưu giữ ít nhất 5 năm sau khi doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản.
Doanh nghiệp thành lập trước ngày 01/7/2025
Theo quy định chuyển tiếp, doanh nghiệp được đăng ký thành lập trước thời điểm Luật có hiệu lực thực hiện bổ sung thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi đồng thời tại thời điểm thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi hoặc thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp gần nhất.
Nghĩa là doanh nghiệp chưa phát sinh thủ tục thay đổi nào sau mốc đó chưa nhất thiết phải nộp hồ sơ riêng chỉ để bổ sung nội dung này, nhưng cần chuẩn bị sẵn để kê khai khi có thủ tục.
Việc phải làm ngay sau khi được cấp giấy chứng nhận
Khắc dấu. Mở tài khoản ngân hàng. Đăng ký chữ ký số. Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Lựa chọn chế độ kế toán và phương pháp tính thuế giá trị gia tăng. Bố trí người làm kế toán. Và đăng ký lao động, bảo hiểm xã hội nếu đã sử dụng lao động.
Lưu ý: lệ phí môn bài đã được bãi bỏ từ ngày 01/01/2026, nên đây không còn là nghĩa vụ phải xử lý trong tháng đầu như trước.
Ứng dụng thực tiễn
Chủ sở hữu hưởng lợi cần được xác định ngay từ khi thiết kế cơ cấu sở hữu, không để tới lúc nộp hồ sơ. Kiểm tra ngành nghề có điều kiện trước khi đăng ký, vì giấy phép con có thể mất nhiều thời gian. Chuẩn bị đủ bảy việc sau thành lập và hoàn tất trước khi phát sinh giao dịch đầu tiên. Với doanh nghiệp thành lập trước ngày 01/7/2025, chuẩn bị sẵn thông tin chủ sở hữu hưởng lợi để kê khai ở lần thay đổi đăng ký gần nhất. Và lập lịch tuân thủ cho mười hai tháng đầu ngay trong tuần đầu hoạt động. Và lưu toàn bộ hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp vào một bộ duy nhất, vì đây là tài liệu sẽ được yêu cầu nhiều lần trong suốt quá trình hoạt động, từ mở tài khoản ngân hàng tới ký hợp đồng với khách hàng lớn.
Căn cứ pháp lý: Luật Doanh nghiệp năm 2020 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15, hiệu lực từ 01/7/2025; Nghị định 168/2025/NĐ-CP; Nghị quyết 198/2025/QH15; Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

