Tóm tắt
Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý nếu đáp ứng điều kiện của Luật Giao dịch điện tử, nhưng khi tranh chấp, thứ quyết định lại là khả năng chứng minh tính toàn vẹn và danh tính người ký. Bài viết chỉ ra bốn điểm yếu thường gặp và cách khắc phục.
Ký hợp đồng qua thư điện tử, ký bằng ảnh chụp chữ ký và ký qua nền tảng ký số thường được gọi chung là ký điện tử. Giá trị chứng minh của ba cách này khi xảy ra tranh chấp lại rất khác nhau. Điều quyết định không phải hình thức ký mà là khả năng chứng minh tính toàn vẹn và danh tính người ký.
Nguyên tắc thừa nhận giá trị pháp lý
Luật Giao dịch điện tử xác lập nguyên tắc không phủ nhận giá trị pháp lý của một giao dịch chỉ vì nó được thực hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu. Thông điệp dữ liệu có giá trị như văn bản khi thông tin trong đó có thể truy cập và sử dụng được để tham chiếu. Chữ ký điện tử đáp ứng điều kiện theo quy định có giá trị pháp lý tương đương chữ ký trên văn bản giấy.
Điểm mấu chốt nằm ở hai chữ “đáp ứng điều kiện”. Không phải mọi hình thức xác nhận qua mạng đều đạt điều kiện đó.
Bốn điểm yếu thường gặp
Không xác định được danh tính người ký. Một tài khoản thư điện tử dùng chung của phòng ban không cho biết cá nhân nào đã đồng ý.
Không chứng minh được tính toàn vẹn. Tệp văn bản gửi qua lại nhiều lần, mỗi bên giữ một phiên bản, không bên nào chứng minh được bản nào là bản cuối.
Người ký không đúng thẩm quyền. Vấn đề này không mới, nhưng ở môi trường điện tử nó khó phát hiện hơn vì thiếu các dấu hiệu quen thuộc như con dấu và chữ ký tay.
Không lưu được bằng chứng về quá trình giao kết. Khi tranh chấp, thứ có giá trị không chỉ là bản hợp đồng cuối cùng mà cả nhật ký về việc ai đã xem, ai đã ký, vào thời điểm nào.
Khi nào nên và không nên dùng
Hợp đồng điện tử phù hợp với giao dịch lặp lại, giá trị vừa phải, đối tác đã có quan hệ ổn định: đơn hàng, phụ lục điều chỉnh giá, biên bản nghiệm thu định kỳ. Với hợp đồng giá trị lớn, hợp đồng liên quan đến quyền sử dụng đất hoặc các giao dịch mà pháp luật yêu cầu công chứng, chứng thực, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ quy định riêng trước khi chọn hình thức điện tử.
Với đối tác nước ngoài, doanh nghiệp cần lưu ý thêm một lớp: hình thức chữ ký điện tử được công nhận ở Việt Nam và ở nước của đối tác có thể khác nhau. Điều khoản luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp vì vậy càng quan trọng khi hợp đồng được giao kết dưới dạng điện tử. Nên thỏa thuận rõ trong hợp đồng về hình thức ký được hai bên chấp nhận, thay vì mặc định nền tảng bên nào đề nghị cũng dùng được.
Ứng dụng thực tiễn
Phương án an toàn là một nền tảng ký số có ghi nhật ký giao kết và có khả năng kết xuất bằng chứng, thay vì ký bằng cách chèn ảnh chữ ký vào tệp văn bản. Quy định rõ trong nội bộ ai được ký hợp đồng điện tử và trong hạn mức nào, tương ứng với phân cấp đã có cho hợp đồng giấy. Bổ sung vào hợp đồng điều khoản hai bên thừa nhận giá trị của chữ ký điện tử và thống nhất địa chỉ thư điện tử chính thức để trao đổi. Lưu trọn bộ gồm hợp đồng đã ký, nhật ký giao kết và các trao đổi liên quan trong cùng một hồ sơ, vì khi cần chứng minh thì thiếu một phần là hỏng cả bộ.
Căn cứ pháp lý: Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15; Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13; Luật Thương mại số 36/2005/QH11.
Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

