Bỏ qua đến nội dung chính
ACC – Asia Consulting & Technology

Thuế và kế toán doanh nghiệp

Chuẩn bị cho lần kiểm tra thuế đầu tiên

Chuẩn bị kiểm tra thuế lần đầu: cách chuẩn bị hồ sơ nhiều năm, làm việc với đoàn kiểm tra và những việc doanh nghiệp không nên làm.

Biên soạn: ACC, Ban biên tập · Cập nhật · 4 phút đọc

Tóm tắt

Chuẩn bị kiểm tra thuế lần đầu cần bắt đầu trước khi có quyết định, vì lần kiểm tra đầu tiên thường bao trùm nhiều năm hoạt động. Bài viết trình bày việc cần làm trước và khi nhận quyết định, cách làm việc với đoàn kiểm tra, ba việc không nên làm và việc sau kiểm tra.

Lần kiểm tra thuế đầu tiên của doanh nghiệp mới có đặc thù riêng. Nó thường xem xét nhiều kỳ cùng lúc. Doanh nghiệp lại chưa có kinh nghiệm để biết điều gì là bình thường và điều gì cần trao đổi lại.

Chuẩn bị trước và khi nhận quyết định kiểm tra

Chuẩn bị trước khi có quyết định kiểm tra

Việc chuẩn bị hiệu quả nhất diễn ra khi chưa có đoàn kiểm tra nào. Ba nhóm việc: hoàn thiện hồ sơ của các nghiệp vụ lớn còn thiếu chứng từ; đối chiếu số liệu sổ kế toán với các tờ khai đã nộp cho từng kỳ; và rà soát năm nhóm rủi ro thuế phổ biến của doanh nghiệp mới.

Sai sót tự phát hiện và khai bổ sung có vị thế hoàn toàn khác so với sai sót bị đoàn kiểm tra phát hiện.

Khi nhận quyết định kiểm tra

Đọc kỹ phạm vi: kiểm tra nội dung gì, kỳ nào. Doanh nghiệp chỉ có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ trong phạm vi đó. Chỉ định một đầu mối duy nhất làm việc với đoàn, tránh nhiều người cung cấp thông tin không thống nhất. Mọi hồ sơ bàn giao đều lập biên bản giao nhận.

Chuẩn bị sẵn một bộ tài liệu giới thiệu về hoạt động của doanh nghiệp: mô hình kinh doanh, quy trình bán hàng, quy trình mua hàng. Đoàn kiểm tra hiểu đúng hoạt động sẽ giảm số câu hỏi phát sinh từ hiểu nhầm.

Trong quá trình làm việc với đoàn kiểm tra

Trả lời đúng câu hỏi được đặt ra, không giải thích lan man sang nội dung chưa được hỏi. Với vấn đề cần tra cứu, đề nghị thời gian trả lời bằng văn bản thay vì trả lời ngay theo trí nhớ. Ghi lại nội dung từng buổi làm việc để bảo đảm nhất quán qua các lần trao đổi.

Nếu có nội dung doanh nghiệp không đồng ý, nêu rõ tại thời điểm đó kèm căn cứ, thay vì ký biên bản rồi khiếu nại sau.

Ba việc không nên làm

Chỉnh sửa hoặc bổ sung chứng từ sau khi đã nhận quyết định kiểm tra. Cung cấp tài liệu vượt ngoài phạm vi được yêu cầu. Và để nhiều bộ phận cùng trả lời đoàn kiểm tra mà không thông qua đầu mối.

Sau khi kết thúc kiểm tra

Công việc chưa dừng khi đoàn kiểm tra rời đi. Doanh nghiệp cần đọc kỹ kết luận, xác định phần nào là nghĩa vụ phải thực hiện và phần nào là kiến nghị về quy trình. Với các nội dung không đồng ý, cần cân nhắc quyền khiếu nại trong thời hiệu quy định, đồng thời lưu ý việc khiếu nại không đương nhiên làm tạm dừng nghĩa vụ thi hành. Quan trọng không kém là sửa nguyên nhân gốc: nếu một lỗi được phát hiện, khả năng cao lỗi đó vẫn đang tiếp diễn ở các kỳ chưa được kiểm tra.

Ứng dụng thực tiễn

Một đợt tự rà soát nên được thực hiện trong năm thứ hai hoạt động, không chờ đến khi có thông báo kiểm tra. Lập danh mục hồ sơ theo từng kỳ và đánh dấu phần còn thiếu, xử lý khi còn liên hệ được với đối tác. Chuẩn bị sẵn bộ tài liệu giới thiệu hoạt động của doanh nghiệp và cập nhật hằng năm. Nếu vụ việc có giá trị lớn hoặc liên quan đến cách hiểu quy định, nên có ý kiến chuyên môn độc lập ngay từ đầu quá trình, không đợi đến khi đã ký biên bản. Và nên coi kết luận kiểm tra là tài liệu tham chiếu cho các năm sau, lưu cùng hồ sơ quyết toán của kỳ tương ứng thay vì cất riêng một chỗ.

Căn cứ pháp lý: Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; Luật Kế toán số 88/2015/QH13; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.

Nội dung chuyên môn mang tính tham khảo, theo tài liệu cập nhật đến 01/9/2026; không thay thế tư vấn cho tình huống cụ thể. Quý khách cần đối chiếu văn bản gốc và tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

Bài viết khác

Nhận bản xem trước miễn phí